Recht op uitleg van AI- en algoritmische beslissingen

Het recht op uitleg volgt indirect uit AVG Art. 13, 14, 15 (informatieplicht + inzagerecht) gecombineerd met overweging 71. Bij geautomatiseerde besluitvorming moet de verwerkingsverantwoordelijke je betekenisvolle informatie verstrekken over de onderliggende logica + het belang + de te verwachten gevolgen van de verwerking. Wat is "betekenisvol"? Geen kopie van de broncode (dat zou ook geen mens snappen), maar wel: welke factoren zijn meegewogen, welk gewicht heeft elke factor, welke data-bronnen worden gebruikt, wat de uitkomstmogelijkheden zijn, en hoe een mens hetzelfde besluit zou nemen. Bv. bij een geweigerde hypotheek: "we wegen inkomen (40%), schulden (25%), kredietregistratie (20%), werkgeschiedenis (15%); jouw aanvraag scoorde onder onze drempel vanwege X en Y". Drie informatie-momenten: (1) Vooraf — privacy-statement moet vermelden dát er automatische besluitvorming is + over wat. (2) Bij verzoek (Art. 15) — je mag altijd vragen of er automatische besluitvorming op jou is toegepast en welke logica werd gebruikt. (3) Bij het besluit zelf — uitleg verkrijgen van het concrete besluit. Wat als ze "handelsgeheim" claimen? Niet absoluut. EDPB-richtsnoer: bedrijfsbelang weegt af tegen jouw recht; volledig zwijgen mag niet. AI-Act per 2026: high-risk AI-systemen krijgen aanvullende uitlegplicht (artikel 86) — gebruikers krijgen "duidelijke en betekenisvolle uitleg" over hoe het systeem bijdroeg aan het besluit. Praktisch: kombineer Art. 15 + Art. 22 in één verzoek: "ik vraag inzage in alle gegevens die over mij verwerkt zijn, en betekenisvolle uitleg van de onderliggende logica bij het besluit van datum X over onderwerp Y". Antwoordtermijn 1 maand.