Recht niet onderworpen te worden aan automatische besluitvorming (AVG Art. 22)

AVG Art. 22 verbiedt in beginsel volledig geautomatiseerde besluitvorming met rechtsgevolg of vergelijkbaar significante impact — tenzij een van drie uitzonderingen geldt. Voorbeelden waar Art. 22 raakt: credit-scoring (lening/hypotheek geweigerd), fraude-detectie (bankrekening geblokkeerd), HR-screening (sollicitatie afgewezen door CV-scanner), verzekeringspremie-bepaling, automatische uitkeringsstop bij UWV. Drie uitzonderingen waaronder het toch mag: (1) Noodzakelijk voor de uitvoering van een overeenkomst met jou. (2) Toegestaan bij wet (bv. fraude-bestrijding bij overheden onder strikte waarborgen). (3) Op basis van jouw uitdrukkelijke toestemming. MAAR: ook bij uitzonderingen heb je het recht op (a) menselijke tussenkomst, (b) jouw zienswijze kenbaar maken, (c) het besluit aanvechten. Het bedrijf moet "passende maatregelen" hebben om deze rechten te garanderen. Bijzondere categorieën: automatische besluitvorming op basis van gevoelige data (gezondheid, etniciteit) is nog strikter beperkt. Recht op uitleg: overweging 71 + Art. 13/14/15 verplicht het bedrijf om betekenisvolle informatie over de onderliggende logica te geven. Niet "het algoritme zegt nee", maar "we wegen X, Y, Z mee, met deze gewichten". Praktische stappen: Vraag inzage (Art. 15) → identificeer dat een algoritme de beslissing nam → vraag menselijke herbeoordeling → vraag uitleg → bij weigering: AP-klacht of civiele rechter (schadevergoeding Art. 82). AI-Act link: sinds 2024 voegt de EU AI Act extra transparantie-eisen toe voor high-risk AI-systemen.