Mag ik mijn kind onterven of een familielid uit mijn erfenis uitsluiten?
Deels mogelijk via testament. Onder Nederlands erfrecht (Burgerlijk Wetboek Boek 4) is volledig onterven van een kind niet mogelijk. Een kind heeft recht op de legitieme portie (BW 4:63) — 50% van wat het kind anders bij wettelijke verdeling zou krijgen. Voorbeeld: bij 2 kinderen + €100.000 erfenis is wettelijk erfdeel €50.000 per kind → legitieme portie = €25.000 (kind kan dit opeisen ondanks "onterven"-clausule). Voor andere familieleden (broers, zussen, neven, nichten, oom, tante): volledig uitsluiten WEL mogelijk — geen legitieme portie buiten kind/echtgenoot. Echtgenoot/geregistreerd partner: heeft "vruchtgebruik"-rechten via wettelijke verdeling — uitsluiten via testament beperkt mogelijk. Voor het maken van testament: notaris verplicht — kosten €350-€1.500 afhankelijk van complexiteit. Geldigheid: vanaf 16 jaar mag je testament maken. Wijziging mogelijk tot overlijden. Bij geen testament: wettelijke verdeling automatisch (kind + partner + ouder + broer).
📋 De regels
- Kind heeft legitieme portie = 50% van wettelijk erfdeel — niet volledig uit te sluiten
- Echtgenoot/partner: wettelijke verdeling met vruchtgebruik-rechten — uitsluiten beperkt mogelijk
- Broers/zussen/neven/oom/tante: volledig uit te sluiten via testament
- Testament verplicht via notaris — kosten €350-€1.500
- Geldigheid testament: vanaf 16 jaar
- Wijziging mogelijk tot moment overlijden (laatste testament wint)
- Onterving moet expliciet in testament + reden vermelden (aanbevolen)
- Bij geen testament: wettelijke verdeling automatisch (BW 4:10-13)
🔓 Uitzonderingen
- Kind dat ouder ernstig mishandelt of moordt: art. 4:3 BW onwaardigheid — geen legitieme
- Kind dat erfenis afwijst: vrijwillige uitsluiting, gaat naar volgende erfgenaam
- Bij echtscheiding: ex-partner automatisch geen erfgenaam (mits testament aangepast)
- Schenking bij leven aan kind: telt vaak mee bij berekening legitieme portie (BW 4:67)
- Bedrijfsopvolging: aparte regels via familie-statuten + Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie
- Erfgenaam met financiële problemen: testament-trust ("bewindvoering") + verzekering tegen schuldeisers
⚠️ Boete bij overtreding
Geen sanctie voor "willen onterven" — wel: bij onjuiste juridische uitvoering kan onterving worden vernietigd. Kind die legitieme portie opeist binnen 5 jaar na overlijden (BW 4:85): notaris of rechtbank verwerkt — overige erfgenamen moeten uitkeren. Bij vervalsen testament: art. 225 Sr valsheid in geschrift — tot 6 jaar gevangenis. Bij onwaardigheid ontstaat door ernstig misdrijf tegen erflater: art. 4:3 BW — automatische uitsluiting, ook zonder testament.
📎 Officiële bronnen
- Burgerlijk Wetboek Boek 4 (Erfrecht) →
- BW art. 4:63 (legitieme portie) →
- BW art. 4:3 (onwaardigheid) →
- Notaris.nl · testament + erfrecht →
- KNB · Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie →
❓ Veelgestelde vragen
Kan ik mijn zoon volledig onterven?
Nee, niet volledig. Hij houdt recht op legitieme portie (50% van wettelijk erfdeel). Voorbeeld: bij €100.000 erfenis + 2 kinderen → wettelijk €50.000 per kind → legitieme = €25.000 op te eisen. Wel: niet-legitieme deel kan naar derden gaan.
Hoe maak ik een testament?
Via notaris — geen DIY mogelijk. Eerst gratis intake-gesprek (~30 min). Daarna opstellen testament (€350-€1.500 afhankelijk complexiteit). Ondertekenen bij notaris + getuigen + registratie in Centraal Testament Register (CTR).
Mag ik mijn broer of zus uitsluiten?
Volledig ja. Broer/zus heeft geen legitieme portie (alleen kind + echtgenoot wel). Testament + expliciete uitsluiting. Reden in testament opnemen aanbevolen (transparant).
Wat is "onwaardigheid"?
Art. 4:3 BW: kind/partner die erflater mishandelt, moordt of testament vervalst — verliest automatisch erfrecht ook zonder testament. Strafrechtelijke veroordeling vereist. Zeldzaam.
Mijn dochter heeft schulden — kan ik testament-trust opzetten?
Ja. Testament met "bewindvoering" (BW 4:153-181): erfdeel wordt beheerd door bewindvoerder + dochter krijgt periodieke uitkering, schuldeisers kunnen niet bij kapitaal. Vraag notaris bij €25.000+ erfdeel met schuld-probleem.
Schenking aan kind tijdens leven: telt mee?
Ja, schenkingen aan kind in 5 jaar voor overlijden tellen mee bij berekening legitieme portie (BW 4:67-69). Doel: gelijke behandeling. Bij grote schenkingen jaren eerder: notaris kan "uitsluitingsclausule" opnemen.
Bedrijfsopvolging: hoe regel ik dat?
Bij familiebedrijf met meerdere kinderen: aparte familie-statuten + testament-trust. Kind dat bedrijf overneemt krijgt aandelen, andere kinderen krijgen "cash uit overige bezittingen". Bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) Belastingdienst: 83% vrijstelling erfbelasting bij voortzetting bedrijf 5 jaar.
Geen testament + ouder overleden: wat gebeurt er?
Wettelijke verdeling (BW 4:10-13): partner krijgt alles vruchtgebruik + kinderen erfdeel via "blote eigendom". Bij geen partner: kinderen verdelen gelijk. Bij geen kinderen: ouders + broers/zussen + verre familie via vaste volgorde. Bel CBR-Register Erflaters voor overzicht.
🔎 Veelgestelde zoekvragen
Herken je je eigen zoekvraag? Onze antwoorden hierboven dekken al deze varianten.
- “kind onterven testament legitieme portie”
- “legitieme portie 50 procent wettelijk”
- “notaris testament kosten 2026”
- “broer zus uitsluiten erfenis”
- “echtgenoot uitsluiten testament beperkt”
- “onwaardigheid erfgenaam 4 3 bw”
- “schenking 5 jaar voor overlijden”
- “bedrijfsopvolging bor 83 procent”
- “testament bewindvoering schulden”
- “erfrecht zonder testament verdeling”